eftera.htm_cmp_emir010_vbtn.gif){kind=small}
Pripremajuci se za pocetak objavljivanja izvora o Gacku ,kroz istoriju susreli smo se sa problemom veoma malog broja jedinica koje se mogu naci.Vecina onoga sto je dostupno uglavnom sporadicno tretira Gacko, a broj djela posvecenih Gacku da se izraziti dvocifrenom brojkom.
Uz to, i pored toga sto se nalaze u bibliotekama , muzejima i sl. izvori su tesko dostupni, osim onim metodama kojima je se nauka sluzila u 19 stoljecu. Jedini novitet je masina za kopiranje, redovno u crno bijeloj tehnici. Skeniranje,koristenje e maila i sl. je misaona imenica
No sta je tu je.
U narednim mjesecima pokusacemo objaviti sto je moguce vise istorijskih dokumenata o Gacku, ili uputiti vas na adrese gdje se izvori nalaze.
| U koliko posjedujete neke dokumente , fotografije, crteze ili sl., a vezani su za Gacko, pomozite nam i posaljite ih , rado cemo ih objaviti. |
Bio bi red da sa dokumentima krenemo od pocetaka istorije, medjutim gornji razlozi su limit , pa pocinjemo straga.
Dokumente iz poslednjeg rata objavljivacemo u posebnoj rubrici.
| Prvi dokument je tekst Lutva Dzubura
objavljen prije nekoliko godina u jednom od hrvatskih casopisa (na
zalost ime casopisa nam je nepoznato) a odnosi se na zlocine ustasa u
Hercegovini. Dzubur je bio ucesnik NOB i svjedok tih dogadjanja.
Dogadjaji su osvjetljeni i proucavanjem ustaske, cetnicke ,
talijanske i njemacke arhive. Prosle godine, neposredno prije smrti izdao je u Sarajevu knjigu"Gatacka krvava zbilja" koja mnogo sire govori o dogadjajima u Gacku u II Svjetskom ratu.
|
| Drugi dokument je "Srpske stranputice" i
predstavlja 16 izvoda iz knjige "Uspomene" Rista Grdjica, koji su
objavljeni u listu "Vecernje novosti". Objavljujemo ovaj izvor i pored
cinjenice da izbor ovih 16 izvoda ne odgovara ,sasvim , duhu knjige
pomenutog autora, nego je , po nasem ubjedjenju, rezultat programske
orjentacije pomenutog lista, koja je svima dobro znana. U dilemi objaviti sve ili praviti izbor, odlucili smo se na ovo prvo, a sve sa ciljem da do kraja proniknete u globalne poruke. No i bez toga , Grdjic u ovoj knjizi osvjetljava i jednu drugu stranu Gacka, jedan pogled na dogadjaje iz ugla covjeka cija je porodica u tom vremenu vedrila i oblacila u Gacku. Grdjici su u Gacko, kao trgovci,dosli u doba Austrougarske (u Gacku u to vrijeme zivi i radi desetak porodica trgovaca,uglavnom iz Mostara, koji su dosli za interesom koji je omogucavalo snabdijevanje Austrijanaca u Gacku) i otisli (uglavnom u Beograd) cim je formirana Kraljevina Jugoslavija (opet vodjeni interesom - ovog puta nacionalnim). Zbog toga pateticno zvuci dio teksta P. Simica ". Potekli iz zemlje Hercegovine, za koju se kaže da "čitav svet naseli, a sebe ne raseli", Grđići danas žive u desetak zemalja sveta." |
|
Pisma gatacka Od kada je ljudi (pismenih, naravno) postanska karta, a kasnije pismo je osnovno sredstvo komunikacije.Istorija postanske sluzbe pamti poste na nasem podrucju i prije Turaka.No sa dolaskom Austrije, u evropskom smislu,tek se moze govoriti o ustrojstvu postanskog sistema.Ovo ce biti posebna tema na ovoj stranici, zahvaljujuci knjizi o tome stampanoj u Zagrebu prije izvjesnog vremena.Za sada, kao ilustraciju nudimo nekoliko razglednica i pisama iz tog perioda, sa potrebnim objasnjenjima.Posebnu zahvalnost dugujemo gospodinu Berislavu Sekelju iz Zagreba berislav.sekelj@zg.htnet.hr, koji je ustupio vecinu skenova razglednica koje gledate. |
| Nasuf Fazlagic , istoricar,osvijetlio je kroz istorijske izvore narodno predanje o istinitom dogadjaju koji je vazan za Gacane. Da narodna pjesma, predanje, prica pocesto posluzi kao "dokaz" necemu u proteklim vremenima,nije u istocnoj Hercegovini nova stvar. No da prica ili predanje bude kroz dostupne istorijske izvore provjerena i potvrdjena nije cest slucaj. Svaki pokusaj te vrste je vrijedan paznje. "Ranije je postojalo dosta opširno predanje o izvjesnom hodži Škaljiću iz Dobropolja. Predanje je danas sasvim blijedo i konfuzno, te ukoliko ga do sada niko nije zabilježio kompletnog, skoro ga je nemoguće otrgnuti od zaborava." |
|
|
Dr Aleksandar Ratkovic, u dva teksta objavljena u casopisu "Most" iz Mostara, obradio je Istorijski pregled i arheološka zapažanja o gradu Kljucu, kod Gacka.Rezime te obrade sveo je u nekoliko sljedecih recenica "Ključ je jedna od četiri Kosačine rezidencije u kojoj su izdavane povelje i primana poslanstva.Opis tvrđave dao je Stevan R. Delić prije 90 godina, kada je ustanovio da se sastoji iz Gornjeg i Donjeg grada. Pod gradom se prepoznaju tragovi dva srednjovjekovna puta.Na Ključu nikada nisu izvođeni sistematski arheološki radovi. I nije bilo osnova za izvođenje konzervatorskih i restauratorskih radova.Najveći dio kompleksa sastoji se od glavne kule, bedema i bočnih kula. Gradu se prilazilo preko pokretnog mosta, što se dovodi u vezu sa srednjovjekovnih odbrambenim sistemima srednje Evrope." Istorijski pregled i arheoloska zapazanja autora, vidan su doprinos izucavanju ovoga staroga grada.Medjutim skoro zvuci nevjerovatnim da u turskim arhivskim spisima, a posebno dolaskom Austrije u ove krajeve, grad Kljuc nije seriozno i arheoloski obradjen.Trazeci, prije dvadesetak godina tragove Kljuca u Zemaljskom muzeju u Sarajevu, susreo sam se sa mnogo izvora o ovom gradu i bio u poziciji da vidim i fotografiram "djule" i ostatke topova sa Grada.Mislim da bi pomnije pretrazivanje arhiva, posebno austrijskih dovelo do boljih rezultata |
This site was last updated 12/13/10