BILJEŠKA O PISCU*

            Novak Mandić Studo, rođen je 12. jula 1926. godine u Novim Dulićima, opština Gacko.

            Osnovnu školu je učio na Brljevu i u Dulićima. Prije rata je završio dva razreda gimnazije u Trebinju.

            Poslije kapitulacije stare Jugoslavije vratio se u Duliće i krajem 1941. godine uključio se u rad omladinske organizacije. Rat je proveo u Dulićima, u izbjeglištvu u Somini i pretežno u Zaselju, zatim u Komandi I područja na Divinu, u OZNI za istočnu Hercegovinu i u odsjecima za Bileću, Gacko i Nevesinje. Od 20. februara 1945. godine nastavio je školovanje u trebinjskoj gimnaziji i završio treći i četvrti razred.

            Učesnik je Osnivačkog kongresa USAOBiH koji je održan početkom maja 1945. godine u Sarajevu.

            U septembru 1945. godine kolonizovan je s porodicom u Sutjesku u Banat. Godinu dana radio je u Jaši Tomiću kao omladinski rukovodilac u srezu, a bio je i novinar za sjeverni Banat. Učestvovao je na prvoj omladinskoj radnoj akciji Brčko-Banovići kao rukovodilac kulturno-prosvjetnog sektora u Vojvođanskoj brigadi.

            Gimnaziju je učio u Zrenjaninu, Novom Sadu i Beogradu. Po završetku gimnazije studirao je ekonomiju i radio u Privrednom savjetu vlade FNRJ u Beogradu.

            Filozofski fakultet završio je 1954. godine. Pri kraju studija bio je predsjednik Kluba mladih pisaca Beogradskog univerziteta i bavio se književnim radom.

                        Pisanjem se bavio od 1946. godine, najprije kao novinar, a zatim je pisao pjesme koje je objavljivao u studentskoj i dnevnoj štampi.                                     

            Pisac je knjiga: Gacko kroz vijekove, Zemlja zvana Gacko (I, II), Srpske porodice Vojvodstva Svetog Save, monografije Maleševski Mandići, Dobrovoljci iz Gacka (1912-1918), kao i više članaka i studijskih radova i serije Spomen-knjiga o spomenicima na Sutjesci.

            Takođe, napisao je knjigu Lazarići i Lazarićani, koja još nije objavljena.

            Knjige: Osnivači Hercegovine, Monografija o školstvu u Gacku, i Porijeklo Karića u zemlji Svetog Save, nisu potpuno završene.

            Posljednjih dvadesetak godina bavio se arheologijom i u sklopu tih istraživanja otkrio je paleolitik u Gacku (Ružina pećina, Stočanice, Okolišta).

            Osnivač je "Zavičajne muzejske zbirke u Gacku". U okviru njenog rada organizovao je više zapaženih naučnih izložbi, od kojih su najznačajnije "Gacko kroz vijekove - od praistorije do danas" (1984) i "Stogodišnjica školstva u Gacku" (1987).

            Bio je jedan od obnavljača rada Srpskog prosvjetnog i kulturnog društva "Prosvjeta" i njen prvi predsjednik u Gacku (1990-2000).

            Inicijator je i organizator naučnih skupova istoričara u Gacku: 1997. "O Peru i Đoku - Slijepčevi}ima"; 1998. "O Vladimiru Ćorovi}u"; 1999. "O Zimonjićima - Bogdanu, Stevanu i Petru"; 2000. "O osnivačima Hercegovine - Vlatku Vukoviću, Sandalju Hraniću i Stefanu Vukčiću Kosači."

            Odlikovan je sa više ratnih i mirnodobskih odlikovanja.

            Za rad u prosvjeti odlikovan je Ordenom rada sa zlatnim vijencem i Ordenom zasluga za narod.

            Dobitnik je nagrade za istoriografiju "Vladimir Ćorović", posthumno.          

                                                                    *   *   * 

            Bio je oženjen Jelenom Okiljević s Platica, učiteljicom, koja mu je pune 44 godine pružala pomoć i podršku u naučno-istraživačkom i kabinetskom radu, kao i u životu. S njom je imao sina Darka i kćer Mirelu. Živio je s porodicom u Gacku.

            Umro je iznenada, 10. decembra 2000. godine.

            Sahranjen je u Novim Dulićima na porodičnom groblju Mandića na Klancu, 12. decembra 2000. godine.

            Studova supruga Jelena, umrla je 11 mjeseci nakon njegove smrti, u bolnici u Foči, i sahranjena je pored njega 12. novembra 2001. godine.

Darko Mandić