Lebrsnik
   
TE Gacko
   

       

RUDNIK I TERMOELEKTRANA GACKO

 

     

   

 

Nekoliko posjetilaca sajta skrenulo nam je pažnju na sljedeće: 

Pretragom na Internetu, na upit Rudnik i TE Gacko, kažu, mogu da nađu samo nekoliko šturih informacija, uglavnom na podstranici Elektroprivrede RS i zvaničnoj prezentaciji Opštine Gacko.

Za stranicu Rudnika i TE Gacko, rekoše da je već odavno mrtva i da ne mogu da razumiju da tako veliki kolektiv, sa tolikom produkcijom uglja, struje i novca, sa tolikim ekonomskim I svakim drugim uticajem na Opštinu I širi region, nema interesa da kaže nešto o sebi.

Misle, zbog toga, da bi na ovoj stranici trebalo tom preduzeću posvetiti, bar toliko, prostora, koliko ono svojim radom i postojanjem u Gacku znači. 

Mi mislimo slično, ali ne nalazimo rezona da ova stranica treba da radi posao tog giganta, a posebno nam nije jasno, zasto pored toliko obrazovanih inženjera i stručnjaka drugih profila, internet prezentacija tog preduzeća ne postoji.

Uz to primjećuju da su ugašene i druge stranice onih rijetkih gatačkih kolektiva, koji su , koliko-toliko, prezentirale Gacko, njegovu turističku ponudu I život, u njemu

U nedostatku potrebnih informacija, uz nekoliko napomena o istorijatu tog kolektiva, odlučili smo se  objaviti publikaciju koju je, bez navodjenja godine izdavanja,  štampala Grupa za razvoj TE Gacko

 

Krenimo redom.

Danas se taj kolektiv zove - Zavisno preduzeće Rudnik i Termoelektrana Gacko, AD Gacko,  njegova adresa je : Gacko, Gračanica bb, 89240.

Posluje u sastavu sistema Elektroprivreda Republike Srpske, čije je sjedište u Trebinju.

 

 

Ideja o izgradnji TE Gacko, na bazi eksploatacije lignite iz gatačkog basena, starija je od službeno verifikovane.

Još tokom kopanja temelja za upravne zgrade Zemljoradničke stanice u Gacku, tehnička lica tadašnje vlasti (Austrougarska) su u svojim izvještajima ukazala na činjenicu da slojevi lignite (nađeni na dubini od tek 2 metra), su ustvari završetak lignitnih slojeva, koji leže pod kosanicama Gatačkog polja. Uz to su naveli da lokalno stanovništvo već vjekovima, koji kilometer zapadnije u samom Gacku, ali i u koritu rijeke Gračanice, vadi isplivale ugljene slojeve, za kućno loženje. Uz neka iskustva iz ostalih kraških polja, predlagali su ulaganja u istraživanja i eksploataciju tog ugljena.

Ovdje treba reći da ta eksploatacija nije bila planirana za proizvodnju električne energije.

Službeno verifikovana ideja o mogućnosti gradnje termoelektrane u Gacku je krajem pedesetih godina prošlog vijeka, a prva sondiranja šezdesetih godina.

Stariji stanovnici Gacka zapamtili su da su bušenja u Polju, u cilju utvrđivanja količine i kvaliteta uglja, vršena od kasnih šezdesetih do kasnih sedamdesetih godina , prošlog vijeka.

 

Kao zvanična godina početka gradnje Rudnika i TE Gacko, često se navodi 1974. godina, a pod njom se , uglavnom, misli na početak formiranja, pri HE Trebišnjica, grupe za razvoj tog projekta.

Skloniji smo  (jer ispade da je TE Gacko gradjena devet godina) taj početak pomjeriti u godine, kad je izgradnju Rudnika i TE Gacko preuzela RO Rudnik i TE Gacko u izgradnji, sa sjedištem u Gacku. Ne da bi negirali angažovanje pomenute grupe iz HE Trebišnjica, nego da bi početkom označili, istinski, početak radova .

Izgrađen je u tom vremenu površinski kop Gračanica od 1,8 miliona tona uglja i blok snage 300 MW. Objekat Rudnika i Termoelektrane ušao je u proizvodnju 9. februara 1983.

Glavna oprema isporučena je većim dijelom iz Sovjetskog Saveza. Ukupna vrijednost   sredstava za izgradnju je iznosila 529 miliona US$ , od čega 362 miliona za TE i 167 za Rudnik.

Ovaj energetski kapacitet  je izgrađen zajedničkim finansiranjem EP BiH i ZEO Hrvatske u odnosu 2:1. U pravnoj praksi SFRJ bio je to prvi zajednički objekat u kojem su republike, kao pravna lica (čitaj kao države), ugovarale način izgradnje, način finansiranja te gradnje, način i finansiranje njegove eksploatacije. U tu svrhu formirana su ovlaštena tijela i organi, koji su zajednički upravljali objektom. Poslovni odbor Rudnika i TE Gacko, u kojem su sjedili predstavnici obje elektroprivrede, donosio je sve važne odluke, dok je kolektivu ostavljeno njihovo provođenje i pravo na vođenje poslovne politike.Ugovorom je određeno preče pravo učešća u izgradnji drugog bloka i pripadajućeg Rudnika za potpisnice. Veliki dio objekata prve faze TE Gacko, građen je  i za objekte druge faze.

 

U toku  probnog rada pokazalo se da se ne može postići projektovano opterećenje od 300 MW. Glavni razlog nije što je kalorična vrijednost rasploživog uglja u rasponu od 6000 do 8000 kJ/kg, umjesto projektovanih 10300 kJ/kg.

Kalorična (prosječna) vrijednost  mjerena na uobičajen način, jeste bila u nivou projektovane. Nije se kalkulisalo sa činjenicom da način otkopavanja lignita, neće biti takav da se iz njega odvajaju svi slojevi jalovine.Pa je , time, kalorična vrijednost (sada ne više samo lignita), zbog nesagorive jalovine,znatno smanjena. Taj problem je , prema rezultatima bušotina izraženiji u postojećem polju, nego u poljima koja će se kasnije otkriti, ili trebaju biti otkrivena za naredne faze .

Ukratko, izbor mehanizacije za otkop uglja, robustnost tih strojeva,ali i potrebna količina uglja za rad TE, onemogućavali su adekvatno odvajanje proslojaka jalovine, pa je i tada i danas u kotao TE Gacko, ulazila mješavina jalovine i uglja, koja je , logično, znatno obarala kaloričnu vrijednost goriva.

Ovih nekoliko napomena smatramo neophodnim , jer je predugo, namjerno ili ne , problem kalorične vrijednosti lignite iz gatačkog bazena predmet “stručnih “ rasprava i hipoteza o tome da je za analize slan ugalj iz Miljevine i slične gluposti.

Zbog ovog  se problema 1989. pristupilo rekonstrukciji kotla sa ciljem ostvarenja maksimalne snage  bloka, korištenjem pomenute smjese, odnosno stvarno raspoloživog uglja.

Da je problem kaloričnosti lignita , zaista, onakav kakvim ga prikazuju te nestručne analize, nebi enormno velika količina pepela iz bloka izlazila na odlagalište, nebi bilo potrebe za zastojima, čišćenjem kotla od tona nataloženog pepela i onih opskurnih scena kataklizme nad Poljem, kad filtersko postrojenje prestane sa radom. I nebi (na stranici 22. Informacije-Emisioni parametri TEGacko), veći dio rubrike Normativi i preporuke, bio prekriven fotografijom, nego egzaktnim ciframa čijim bi puoređivanjem sa rubrikom Podaci, bilo, i laiku, moguće napraviti poređenje.

 

TE je značajan energetski kapacitet sa godišnjom proizvodnjom i predajom u zajednički elektroenergetski sistem efektivnih 1.650.000.000 KWh električne energije.

Predviđena  je ukupna instalisana snaga od 600 MW ( 1x300 MW u prvoj fazi i 1x300 MW u narednoj fazi), korištenjem pomenutog gatačkog lignita.

Tehnološka oprema bloka, kotao i turbina sa pumpnim i ventilatorskim postrojenjem, sovjetske je proizvodnje. Generator je zajedničko djelo Rada Končara iz Zagreba (stator) i Elektrosile iz Lenjingrada (rotor). Na osnovu glavnog projekta bloka, koga je uradila projektna organizacija Motep iz Moskve, Energoinvest iz Sarajeva je projektovao rad svih pratećih i pomoćnih objekata TE: sistem snadbijevanja sirovom vodom za TE i pripremom svih tehnoloških voda za rad kotla i postrojenja, sistem unutrašnjeg i vanjskog transporta šljake i pepela sa deponijama, sistem snadbijevanja i pripreme potrebnih količina uglja za TE, sistem otpadnih i tehnoloških voda i cjelokupnu infrastrukturu.

 

 

        

 

Gatački ugljeni bazen je smješten u Gatačkom polju.Prostire se na površini od oko 40 km2 na nadmorskoj visini od oko 940 m, u tipičnom kraškom području. Područje se odlikuje veoma karakterističnim klimatskim uslovima, gdje se temperature kreću od -30 do +37 C, sa prosječnim atmosferskim padavinama od 1.750 mm godišnje.Basen je podijeljen na četiri eksploataciona polja: Zapadno, Centralno, Istočno  i Povlatna ugljena zona. Prvi radovi na eksploataciji uglja u Gacku su počeli 1954. godine, u rudniku “Vrbica”, na izdancima glavnog ugljenog sloja, a 1982. godine je pušten u rad rudnik lignita "Gračanica".( Ugalj iz kopa “Vrbica”, nikada nije korišten za rad bloka TE Gacko.) Godišnji kapacitet je 1.800.000 tona uglja i 3.200.000 m otkrivke, u Zapadnom eksploatacionom polju.  .

Rezerve uglja u bazenu procjenjuju se na preko 400 miliona tona, i one će da   obezbjeđuju rad dva bloka snage 300 MW u narednih 100 godina. Gatački je lignit viskog kvaliteta i njega je isplativo eksploatisati. U poslednje vrijeme promjenila se tehnologija dobijanja uglja. Primjenjujući najnovija naučna istraživanja, te promijenjenu tehnologiju otkopa, vrši se selektivno otkopavanje, pa je sada ugalj na deponiji , puno čistiji, u odnosu na predhodni period. To je rezultiralo da je postignuta proizvodnja termoelektrane na nivou snage od 280 MW, smanjuje se broj zastoja bloka, čišćenja kotla i rjeđi su kvarovi.

 

Homogeceka

 

                                 

 
Home
Up
Munib Maglajlic
Novak Kilibarda
Biljeg vremena 2
TE Gacko
Biljeg vremena Fenjer

 

 

*Zahvaljujem se bivšim radnim kolegama na pomoći pri kreiranju teksta za ovaj dio stranice.

Zahvalni  smo, takodje, odgovornim radnicima TE Gacko, na ustupljenom primjerku Informacije, koju objevljujemo uz ovaj tekst.

 

 

 

Fotografija: Kalendar TE GAcko, za  2007 godinu

 

 

 

Prezentirani(e) tekst(ove) objavljujemo sa iskrenim nadanjem da ćete ga koristiti u svrhe koje ne mogu biti komercijalne. Očekujemo da ćete isti na ovoj stranici koristiti za čitanje u cilju vaseg ličnog obrazovanja, te da tekst nećete štampati na papir ili umnožavati i na bilo koji drugi način čineći ga za nekomercijalne svrhe dostupnim drugima.

         Ova stranica ne ostvaruje zaradu-profit. Svi objavljeni tekstovi su radi budućeg naučnog istraživanja i obrazovanja posjetilaca. U te namjere vi ste dobrodošli. Istovremeno u koliko želite materijal sa ove stranice koristiti u bilo šta drugo, dužni ste od vlasnika autorskog  prava zatražiti odobrenje. Činjenica da je tekst objavljen na ovoj stranici ne daje vam pravo da sa njim raspolažete po vlastitom nahodjenju. U vezi sa tim ne snosimo nikakve posljedice uzrokovane vašim činjenjem.

 

 

                            Predhodna srtanica                                                                            naredna stranica

 

 

Home Munib Maglajlic Novak Kilibarda Biljeg vremena 2 TE Gacko Biljeg vremena Fenjer

This site was last updated 08/08/10